Suksesvolle dissiplinêre verhore

Om suksesvolle dissiplinêre verhore uit te voer vereis dat prosedurele billikheid noukeurig nagekom word. Werkgewers kan nie ‘n werknemer ontslaan sonder om eers ‘n verhoor te hou nie, aangesien dit verseker dat wetgewing nagekom word asook risiko’s beperk word wanneer geskille by liggame soos die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) hanteer word.
Ses faktore wat die uitkoms van ‘n dissiplinêre verhoor beïnvloed, sluit in:
1. Volg die dissiplinêre kode in die werksplek
’n Dissiplinêre kode is noodsaaklik om te verseker dat daar duidelike reëls in die werksplek is, met gepaste sanksies, wat werknemers kan volg. Wanneer hierdie reëls oortree word, kan die werkgewer progressiewe dissipline toepas of in gevalle van ernstige wangedrag direk na ’n dissiplinêre verhoor oorgaan. Die werkgewer moet altyd eers vasstel of daar genoegsame bewyse is om ’n saak te kan bewys voordat die besluit geneem word om met ’n dissiplinêre verhoor voort te gaan.
2. Tydige skedulering en afhandeling
Verhore behoort binne ‘n redelike tydsbestek geskeduleer en afgehandel word nadat wangedrag aan die lig gekom het. Onnodige vertragings kan impliseer of die indruk skep dat die werkgewer dissiplinêre stappe kwytskeld en kan in baie gevalle nadelig vir die werknemer wees. Streef daarna om die werknemer ten minste 48 uur vooruit skriftelik in kennis te stel, naweke en openbare vakansiedae uitgesluit, deur bewerings voldoende uiteen te sit en genoeg tyd en inligting vir voorbereiding toe te laat. Hierdie tydlyn ondersteun die vinnige insameling van sterk bewyse, wat voorkom dat dokumente se beskikbaarheid en getuies se herinneringe verswak.
3. Ondersoek feite en bewyse deeglik
Voorbereiding is noodsaaklik. Ondersoek bewerings om seker te maak dat dit nie kwaadwillig is nie en deur voldoende bewyse ondersteun word. Skors die werknemer met betaling indien nodig om die ondersoek te beskerm. Verstaan dat bewyse as feite of inligting die geldigheid van ‘n bewering bewys. Soorte sluit in mondelinge getuienisse van getuies met eerstehandse kennis, dokumentêre items soos bywoningsregisters, konkrete voorwerpe soos gesteelde goedere en visuele rekords soos videobeeldmateriaal of foto’s.
Hou streng by die bewysreëls. Byvoorbeeld, met dokumente, dien die oorspronklike dokumente in waar moontlik en indien die egtheid daarvan betwis word, verduidelik die afwesigheid van oorspronklikes en laat getuies die dokumente verifieer. Beëdigde verklarings vereis die teenwoordigheid van die persoon wat dit afgelê het vir kruisondervraging. Die rede hiervoor is dat partye die reg het om getuies te kruisondervra op grond van die inhoud van hul verklarings. Vermy hoorsê, wat tweedehandse inligting is en ontoelaatbaar is tensy dit deur direkte getuies bevestig word. Lewer slegs toelaatbare, betroubare bewyse, aangesien die voorsittende beampte uitsluitlik ‘n besluit kan neem oor wat ter tafel gelê word. ‘n Sterk dissiplinêre kode wat reëls en sanksies uiteensit, help om drempels vir wangedrag vas te stel.
WIE STAAN JOU BY MET DISSIPLINÊRE VERHORE?
4. Beoordeel die erns van die oortreding
Evalueer die erns van wangedrag gebaseer op die werknemer se rol, potensiële gevolge van die oortreding en die impak daarvan op die werknemer/werkgewer vertrouensverhouding. Waar die oortreding baie ernstig is en die moontlikheid van ontslag bestaan (bv. diefstal), moet die werkgewer ondersoek instel en dan ‘n dissiplinêre verhoor hou om te verseker dat die prosedure wat gevolg word billik is en dat daar substantiewe bewyse is wat tot die werknemer se ontslag kan lei. Oorweeg verswarende en versagtende faktore, en verseker dat bewyse die erns van die oortreding staaf vir ‘n billike uitkoms.
Die gebruik van ondersteunende konkrete of visuele bewyse tydens die ondersoek, sowel as tydens die verhoor, is dikwels van groot hulp aangesien dit meer oortuigingskrag het as verbale bewyse alleen.
- Konkrete bewyse: die werklike teruggevonde eiendom van die werkgewer wat die werknemer mee betrap is.
- Visuele bewyse: beeldmateriaal, soos ‘n sekuriteitskamera se videomateriaal wat die diefstal by die werk wys.
5. Verseker onpartydige assessering
Stel ‘n onpartydige voorsittende beampte aan, ideaal gesproke ‘n eksterne kenner, om persepsies van vooroordeel te vermy, soos in gevalle waar die werkgewer ook as aanklaer optree. Die voorsittende beampte moet besluite baseer op feite en bewyse wat tydens die verhoor aangebied word en beide kante opweeg. Hierdie onpartydigheid handhaaf prosedurele billikheid en beperk onbillike ontslag eise.
6. Voldoen aan ‘n billike prosedure
Volg statutêre prosedures streng, aangesien baie KVBA-verwysings voortspruit uit prosedurele gebreke. Bewys dat die verhoor plaasgevind het, die kennisgewing behoorlik was, die werknemer geleenthede gehad het ter verdediging om sy/haar weergawe van die gebeure in reaksie op die aanklagte te verskaf, dat omstandighede oorweeg is, die sanksie nie net ooreenstem met die oortreding nie, maar ook konsekwent in die werksplek toegepas is en dat die uitkomste gedokumenteer en skriftelik aan die werknemer gegee is.
Deur in 2026 op hierdie faktore te fokus, kan werkgewers risiko’s verminder, dissipline in die werksplek bevorder en ontwikkelende arbeidsregulasies nakom. Raadpleeg die LWO vir pasgemaakte advies om deur die kompleksiteite van arbeidswetgewing te navigeer.
Kontak die LWO– vir enige advies of bystand!
Nog nie ‘n LWO lid nie? Kyk na ons lidmaatskap opsies.
VOLDOEN JOU BESIGHEID AAN ARBEIDSWETGEWING?
VIND NOU UIT.