Ruwe spel en grappe

In baie Suid-Afrikaanse werksplekke kan ligsinnige geselsies en speelse interaksies help om spangees te bou en spanning te verminder. Wanneer hierdie gedrag egter in ruwe spel verander, soos rowwe grappe, stoot, terg, jaag of poetse bak, kan dit vinnig ernstige probleme skep. Wat een persoon as onskadelike pret beskou, kan ‘n ander in die verleentheid stel, intimideer of aanstoot gee, veral in uiteenlopende omgewings waar humor verskillend geïnterpreteer word. Die algemene verdediging van “Dit was net ‘n grap” misluk dikwels wanneer die gedrag iemand se waardigheid of veiligheid ondermyn.

Wat is ruwe spel?

Ruwe spel (“horseplay”) in die werksplek verwys na onveilige of roekelose gedrag deur werknemers wat dikwels afgemaak word as “net pret hê”. Ruwe spel word gekenmerk deur rowwe, rumoerige of speelse gedrag wat onvanpas is in die werksplek en kan lei tot ongelukke, beserings of ontwrigtings. Voorbeelde van ruwe spel sluit in stoot, stamp, poetse bak, praktiese grappies, stoei, die gebruik van besigheidseiendom en -toerusting vir grappe of deelname aan aktiwiteite wat die veiligheid en welstand van individue in gevaar kan stel.

Werkgewers moet dikwels situasies hanteer waar rassistiese taal en rassistiese grappe, spotprente of “memes”, insluitend kommunikasie, in die kantoor gedeel word – dit is ‘n goeie voorbeeld van ruwe spel wat op haatspraak kan neerkom.

Die versteekte gevare van ruwe spel

Ruwe spel hou ‘n werklike risiko in. Fisies trek dit werknemers se aandag af en kan dit lei tot ongelukke in die werksplek, beserings of selfs skade aan toerusting, veral in fabrieke, werkswinkels of terreine met masjinerie en voertuie. Benewens die veiligheidskwessies, gaan dit dikwels oor in teistering.

Wat verwag die wet van werkgewers

Die Goeiepraktykkode oor die Voorkoming en Uitwissing van Teistering in die Werksplek (2022), uitgevaardig kragtens die Wet op Billike Werksgeleenthede (WBW), is duidelik.

Die Kode definieer teistering as ongewenste gedrag wat waardigheid ondermyn, ‘n vyandige werksomgewing vir een of meer werknemers skep, of bedoel is om – of die effek het van – te lei tot onderwerping deur werklike of dreigende nadelige gevolge. Sulke gedrag moet verband hou met een of meer gronde waarop diskriminasie verbied word kragtens artikel 6(1) van die WBW, wat beide gelyste en arbitrêre gronde insluit.

Artikel 6(1) van die WBW verbied onregverdige diskriminasie in die werksplek. Dit bepaal dat geen persoon direk of indirek teen ‘n werknemer in enige indiensnemingsbeleid of -praktyk mag diskrimineer op een of meer gronde nie. Hierdie gronde sluit in ras, geslag, swangerskap, huwelikstatus, gesinsverantwoordelikheid, etniese of sosiale oorsprong, kleur, seksuele oriëntasie, ouderdom, gestremdheid, godsdiens, MIV-status, gewete, geloof, politieke mening, kultuur, taal, geboorte of enige ander arbitrêre grond.

Werkgewers het ‘n wetlike verpligting kragtens artikel 60 van die WBW om redelike stappe te neem om sulke gedrag te voorkom. Hulle word vereis om klagtes van teistering spoedig en binne ‘n redelike tydsbestek aan te spreek; versuim om dit te doen, kan daartoe lei dat werkgewers middellik aanspreeklik gehou word.

Praktiese maniere om ruwe spel te stop

Werkgewers moet ‘n proaktiewe benadering volg om ruwe spel effektief aan te spreek. Duidelike beleide moet rowwe spel, onveilige poetse en enige gedrag wat as teistering beskou kan word, eksplisiet verbied. Hierdie reëls moet tydens aanboordneming en gereelde opleiding gekommunikeer word.

Bestuurders moet deur voorbeeld lei en werksplekbeleide konsekwent afdwing om grense teen teistering te handhaaf. Gereelde bewusmakingsessies, gereedskapskisgesprekke en risikobepalings help werknemers om te onderskei tussen aanvaarbare pret en onvanpaste gedrag.

Net so belangrik is die aanmoediging van oop verslagdoening sonder vrees vir vergelding, gevolg deur vinnige en billike ondersoeke.

Billike dissipline en positiewe alternatiewe

Dissiplinêre optrede moet konsekwent toegepas word, wat wissel van waarskuwings vir geringe voorvalle tot meer ernstige sanksies waar ruwe spel herhaal word of skade veroorsaak. Terselfdertyd kan werkgewers positiewe alternatiewe aanmoedig, soos georganiseerde spanbou aktiwiteite wat verhoudings versterk sonder om veiligheid of respek in gedrang te bring. Die uiteindelike doel is om ‘n werksplekkultuur te bevorder waarin werknemers gewaardeerd, veilig en in staat voel om op hul take te fokus.

Skep ‘n respekvolle werksplekkultuur

‘n Professionele omgewing hoef nie rigied of humorloos te wees nie. Met duidelike grense en wedersydse respek kan spanne ‘n positiewe atmosfeer geniet terwyl hulle die risiko’s wat met ruwe spel geassosieer word, vermy. Deur hierdie kwessies ernstig aan te spreek, verminder werkgewers nie net die waarskynlikheid van beserings en regseise nie, maar bevorder ook sterker, meer samehangende spanne waar almal se waardigheid gehandhaaf word.

Kontak die LWO– vir enige advies of bystand!

Nog nie ‘n LWO lid nie? Kyk na ons lidmaatskap opsies.